Home    |

Quick Access


Bu Dergi DOI ve Crosscheck üyesidir


Summary


Uygur Atasözlerinde Çocuk

Atasözleri, milletlerin duygularını, düşüncelerini, hayat görüşlerini ve değer yargılarını yansıtır; toplumun mayasında olan özü verir. Bu nedenle kendimizi anlamanın ve anlamlandırmanın yolları bu sözlerden geçer. Atasözleri halkın tecrübesini ve hafızasını yansıtan bir ayna gibidir ve sözlü edebiyatın en özel ve nadide ürünü sayılırlar. Atasözleri insanların hayal gücünün ürünü olan kısa ve orijinal anlatımlardır. Kültürüne bağlı, gelenek ve görenekleri üzerine yaşayan ve ilelebet varlığını devam ettirmek isteyen Türk toplulukları da bugüne kadar toplumsal özelliklerini yansıtan pek çok atasözü meydana getirmişler ve bunları birbirlerinden küçük farklılıklarla adlandırmışlardır.

Türkiye Türkçesinde kullanılan atasözleri bugüne kadar pek çok çalışmada ele alınmış ve değişik açılardan değerlendirilmiştir. Sadece Türkiye Türkçesinde değil, Türkçenin bütün lehçelerinde de bugünlere ulaşmış pek çok atasözü bulunmaktadır. Binlerce yıllık bir tarihi derinliğe sahip olan Uygur Türkleri için de atasözleri hem kültürel aktarımın gerçekleşmesinde hem de bilgi ve deneyimlerin paylaşılmasında önemli bir yere sahiptir. Bu bağlamda çocuk da Uygur atasözlerinde kendine yer bulmuştur.

Bu makalede, Uygur atasözlerinde çocuk konusu ele alınmış ve belirli bir çerçeveye göre sınıflandırılarak on ana başlığa ayrılmıştır. Daha sonra bunlar kendi içerisinde de alt temalara göre sınıflandırılmıştır. Aynı zamanda Türkiye Türkçesi ile ortak olanlar tespit edilmeye çalışılmıştır. Uygur atasözlerinde çocuk ile ilgili pek çok sözcük kullanılmıştır. Bu sözcükler, çocuğun aile için ne kadar büyük önem taşıdığının yanı sıra Uygur toplumunda ne kadar yer edindiğini de göstermekte ve onların çocuk ile ilgili dünya görüşlerini yansıtmaktadır.



Keywords

Uygurlar, Yeni Uygur Türkçesi, atasözü, çocuk.


References

Aksan, Doğan (1995). Her Yönüyle Dil Ana Çizgileriyle Dilbilim, Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.

Aksoy, Ö. Asım (1993). Atasözü ve Deyimler Sözlüğü I. İstanbul: İnkılâp Yayınevi.

Albayrak, Nurettin (2009). Türkiye Türkçesinde Atasözleri. İstanbul: Kapı Yayınları.

Alkaya, Ercan (2001). “Tatar Türkçesindeki Dil ve Söz ile İlgili Atasözleri Üzerine Bir Değerlendirme”, Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, S. 11/2, s. 55-76.

Avcı, Cevdet (2014). “Türk Atasözlerinde Borç ve Borçluluk”. Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. C: 11, S: 28, s. 61-68.

Baş, Bayram (2012). “Atasözlerimizde Düşünceyi Geliştirme Yolları”. VII. Uluslararası Büyük Türk Dili Kurultayı Bildirileri. Ankara: Uzerler Matbaacılık Ltd. Şti.

Batur, Zekerya (2011). “Atasözü ve Deyimlerde Kadın ve Kadının Sosyo-Psikolojik Özellikleri”. Turkish Studies, Sayı: 6/3, s. 577-584.

Beilikezi, Saimaiti (2011). Uygur Atasözleri ve Deyimler B, P, T, C Maddeleri (Metin-Çeviri-Açıklama). Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Ankara.

Çakır, Muhammet Yasin (2017). Uygur Atasözlerinin Sentaksı. Afyon Kocatepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Afyonkarahisar.

Çobanoğlu, Özkul (2004). Türk Dünyası Ortak Atasözleri Sözlüğü. Ankara: Atatürk Kültür Merkezi Yayınları.

Dal, Sevgi (2019). “Uygurların At Konulu Atasözleri”. Uluslararası Uygur Araştırmaları Dergisi, Sayı: 2019/14, s. 99-110.

Doğan, Levent (2009). “Uygur Atasözlerinde Yüceltilen Değerler”, Trakya Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Haziran 2009, C. 11, S. 1, s. 87-104.

Doğan, Levent (2011). Uygur Atasözleri-Uygur Maqalliri, İstanbul: Sembol Grup Baskı Yayın.

Doğan, Levent ve Erdin, Ceyda (2018) “Uygur Türkçesi Atasözlerinde Akrabalık Adları Üzerine Bir İnceleme”, Bilimsel Araştırmalarda Yeni Yaklaşımlar-1, s. 161-192.

Duman, Mustafa (2012). “Türk Atasözlerinde Ölüm”. Prof. Dr. Fikret Türkmen Armağanı. (Ed. Alimcan İnayet-Zeki Kaymaz) İzmir: Ege Üniversitesi Basımevi, s. 97- 108.

Emet, Abliz (2001). Uygur Xelq Maqal-Temsilliri İzahliq Lugiti, Kaşgar: Kaşgar Uygur Neşriyatı.

Ercan, Recep (2014). “Gündelik Yaşamda İşlevsel Olarak Kullanılan Türk Atasözlerinde Çocuk İmgeleri Türk Atasözlerinde Çocuk İmgeleri”, Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, C. 11, S. 27, s. 15-31

Gulcalı, Zemire (2018). “Çağdaş Uygurcadaki Olumsuz İçerikli Atasözleri”. Türk Dili Araştırmaları Yıllığı-Belleten, S. 2, s. 351-362.

Gültekin, Mevlüt (2014). “Uygur Atasözlerinin Sentaksı Üzerine Bir Araştırma”. TÜBAR, S. XXXV / 2014-Bahar, s. 185-211.

Harbalioğlu, Neşe (2018). “Uygur Atasözlerinde Ölüm İle İlgili Sözcükler Üzerine”, Mavi Atlas, S. 6(1)/2018, s. 48-66.

Hezbakiyev A., Nadiriy S., Şavayev Ş. (2003). Uygur Xelqiniñ Maqal ve Temsilliri. Kazakparat Neşriyatı, Almatı, 2003.

İnayet, Alimcan (2018). “Uygur Atasözleri ve Deyimlerinde Geçen Çince Alıntılar Üzerine”. Türk Dili Araştırmaları Yıllığı-Belleten. S. 2, s. 195-214.

Karadağ, Özay (2013). “Türkiye Türkçesi Atasözlerinde Çocuk ve Çocukluk”, Milli Folklor, S. 98, s. 109-124.

Karaman, Ahmet (2016). “Uygur Atasözlerinde Kadın”, Türk Dünyası Dil ve Edebiyat Dergisi, S. 41, Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları, s. 93-111.

Kurt, İhsan (1991). Türk Atasözlerine Psikolojik Bir Yaklaşım. Ankara: Kültür Bakanlığı Yayınları.

Kurt, İhsan (1992). “Atasözlerinde Aile”. Sosyo-Kültürel Değişme Sürecinde Türk Ailesi. Ankara: Başbakanlık Aile Araştırma Kurumu Yayınları.

Küçük, Salim (2003). “Cinsiyet Ayrımlı Atasözlerinde Kadın ve Erkek Kimliği”. AKÜ Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Sayı: 5/2, s. 213-224.

Mehmut, Ababekri (2006). “Uygur Xelq Maqal-Temsilliridiki Balilar Terbiyisi Toğrisida”, Xoten Pédagogika Aliy Téxnikomi İlmiy Jurnili, S. 3, s. 49-51.

Necip, Emir Necipoviç (1995). Yeni Uygur Türkçesi Sözlüğü. (Çev.: İklil Kurban). Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.

Onan, Bilginer (2011). “Türk Atasözlerinde Dil Farkındalığı ve İşlevsel Dil Kullanımı”. Millî Folklor, Sayı: 91, s. 91-100.

Özkan, Bülent, Gündoğdu, A. Eda (2011). “Toplumsal Cinsiyet Bağlamında Türkçede Atasözleri ve Deyimler”. Turkish Studies, Sayı: 6/3, s. 1133-1147.

Öztopçu, Kurtuluş (1992). Uygur Atasözleri ve Deyimleri. İstanbul: Doğu Türkistan Vakfı Yayınları.

Par, Arif Hikmet (1993). Örnekli Açıklamalı Atasözleri. İstanbul: Serhat Yayınları.

Rehim, Mehemmet (1979). Uygur Xelq Maqal-Temsilliri, Ürümçi: Şincan Halk Neşriyatı.

Sartekin, Eziz Atavulla (2013). Uygur Xelq Maqal-Temsilliri. Ürümçi: Şincan  Üniversiteti Neşriyati.

Sayit, Memtili (2000). Uygur Xelq Maqal-Temsilliri. Ürümçi: Şincang Helk Neşriyatı.

Uçar, İsrafil - Doğruer, Nazım (2016). “Kazak Türkçesinde Aile Bireyleri ile İlgili Atasözleri Üzerine Bir Çalışma”. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim Dergisi (TEKE), S. 5(1), s. 94-107.

Yasen, Saidula (2006). Uygur Atasözleri A, E Maddeleri (Metin-Çeviri-Açıklama)”. Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Ankara.

Yenen Avcı, Yıldız (2014). “Türk Atasözlerinde Çocuğa Bakış”, Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, C. 6., S. 11, s. 203-226.

Yılmaz, Gülşah (2013). “Kazan-Tatar Türkçesindeki Aile ve Akrabalık Konulu Atasözleri”, Niğde Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Niğde.

Yurtbaşı, Metin (1994). Sınıflandırılmış Türk Atasözleri. Ankara: Özdemir Yayıncılık.

Yurtbaşı, Metin (2014). “Özbekistan’dan ve Anadolu’dan Çocuk Atasözleri”, Motif Akademi Halkbilimi Dergisi, s. 2014-2 (Temmuz–Aralık), s. 85-146.


Advanced Search


Announcements/CFP


Address :İstiklal Mahallesi, Duru Sokak, Duru Apartmanı, Nu: 8/4 Odunpazarı / Eskişehir / TÜRKİYE
Telephone :0222 2393750 / 2350 Fax :0222 2291418
Email :dadadergisi@gmail.com

Web Yazılım & Programlama Han Yazılım Bilişim Hizmetleri